Türkiye Yerel Gündem 21 Programı

Uygulama Dönemi: 2000-2003

Proje’nin ortaya çıkışı

Birleşmiş Milletler 1992 Rio Konferansı`nın ürünü olan Gündem 21, kalkınma ve çevre arasında denge kurulmasını hedefleyen “sürdürülebilir gelişme” kavramının yaşama geçirilmesine yönelik bir eylem planı niteliğini taşıyor.

Gündem 21’in 28. bölümünde, dünyanın tüm ülkelerindeki yerel yönetimlere, katılımcı bir süreci başlatmaları ve kendi kentleri için bir Yerel Gündem 21 konusunda görüş birliği sağlamaları için küresel bir çağrı yapılıyor.

Bu çağrıdan hareketle, özellikle Habitat II Konferansı sonrasında Türkiye’deki bazı yerel yönetimlerin öncülüğünde başlatılan Yerel Gündem 21 uygulamalarına destek olabilmek amacıyla, IULA-EMME – Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği, Doğu Akdeniz ve Ortadoğu Bölge Teşkilatı’nın yönlendiriciliğinde, “Türkiye`de Yerel Gündem 21’lerin Teşviki ve Geliştirilmesi” başlıklı bir proje geliştirildi. UNDP – Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın desteğiyle, 1997 yılının sonlarına doğru yaşama geçirilen Proje, yaklaşık iki yılı kapsayan bir uygulama dönemi sonunda, geride bıraktığımız yüzyılın bitimine denk düşecek şekilde tamamlandı.

Adı geçen projenin ikinci aşaması olarak tasarlanan “Türkiye`de Yerel Gündem 21`lerin Uygulanması” Projesi, birinci aşamada olduğu gibi, IULA-EMME’nin koordinasyonunda ve UNDP’nin desteğiyle yürütüldü. Ocak 2000 içerisinde başlanan ikinci aşama çalışmaları, 2003 yılı ortalarında tamamlandı.

Amaç ve Hedefler

Proje kapsamında, desantralize yerel “yönetişimin” güçlendirilmesine yönelik olarak, sivil toplumun karar alma sürecine katılımının ve yerel yatırımlarda söz sahibi olmasının sağlanması amaçlandı.

Proje’nin temel hedefleri:

• Yerel Gündem 21’e katılan yerel yönetimlerin sayısında artış sağlanması ve yeni proje ortağı kentlerde katılımcı süreçlerin oluşturulması.

• Yeni proje ortağı kentlerde eylem planları hazırlanmasını, mevcutlarda da bunların uygulanması.

• Bir yandan halkın bilgilendirilmesine yönelik kampanyaları, öte yandan da uluslararası tanıtımı kapsıyor.

• Yerel Gündem 21 sürecinin uzun dönemli sürdürülebilir destek görmesinin sağlanması.

• Marmara depremi sonrasının yeniden yapılanma sürecinde Yerel Gündem 21’in önemli bir işlev görmesi.

Proje ortakları

IULA-EMME’nin koordinatörlüğünde yürütülen Proje, “ortaklık” yaklaşımının yalnızca ulusal değil, uluslararası ölçekte de en geniş kapsamlı ve etkileyici uygulamalarından birini sergiledi.

UNDP’nin sağlamakta olduğu destek, “küresel ortaklık” çerçevesinde, Birleşmiş Milletler’e bağlı kuruluşlar ile yerel aktörler arasındaki işbirliğinin en kapsamlı örneklerinden birisini oluşturdu.

Birinci aşamada, toplam 23 kentte örnek uygulamalar başlatıldı. İkinci aşamada ise proje ortaklarının
sayısı 46’ya ulaşmıştır.

Proje ortakları arasında, Akdeniz Belediyeler Birliği, Doğu Karadeniz Belediyeler Birliği, Ege Belediyeler Birliği, GAP Belediyeler Birliği ve Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği de yer aldı.

ICLEI – Uluslararası Yerel Çevre Girişimleri Konseyi, WALD – Dünya Yerel Yönetim ve Demokrasi Akademisi ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi de, projeye çok-yönlü destek sağlayan ortaklar arasında yer aldı. Gençliğe yönelik çalışmaların koordinasyonu ise, proje ortakları arasında yer alan Habitat ve Gündem 21 Gençlik Derneği tarafından üstlendi.

Neler yapıldı?

Yerel Gündem 21 sürecini başlatan proje ortağı kentlerdeki uygulamalar, önceden belirlenmiş bir şablona oturtulmak yerine, her kentin kendine özgü koşullarının, değerlerinin ve önceliklerinin sergilendiği, birbirinden oldukça farklı gözüken yapılar ve yöntemlerle yürütüldü. Öte yandan, birçok ortak özelliğin, birbirini tamamlayan benzer süreçler ve çıktıların varlığı da göze çarptı.

Proje ortağı metropoliten kentlerin öncülüğünde oluşturulan, farklı renklerle bezenmiş, ancak birbirinden gözalıcı Kent Konseyleri ya da benzeri platformlar, değişik kurumların temsilcilerini ortak amaçlar doğrultusunda, düzenli olarak biraraya getiren etkin katılımcı mekanizmalar olarak işlev görmeyi sürdürdüler. Benzeri yapılar, farklı büyüklükteki ve özellikteki birçok proje ortağı kentte de aynı ölçüde etkin ve etkileyici bir şekilde çalıştı. Bu tür yapılar içerisinde tüm ortakların yeterli bir şekilde temsiline özen gösterilmesi, bu konseylere bireysel olarak katılanlar ile değişik gruplar adına katılanlar arasındaki temsil dengesizliğini giderecek yöntemler geliştirilmesi, örgütsüz kesimlerin ve çalışma gruplarının bu platformlarda temsil edilmesi gibi konulardaki düzenleyici çalışmalar sürdürüldü.

Proje ortağı kentlerde oluşturulan Çalışma Grupları ya da “kozalar”, her sektörden, her kesimden gönüllülerin tükenmez heyecanını, ilgili kentin öncelikli sorun alanlarında yoğunlaştıran bir başka önemli mekanizma işlevini görmeyi sürdürüldü. Bu gruplara kadınların ve gençlerin etkin katılımının sağlanması, elverişsiz durumdaki hemşehri gruplarının yeterli bir şekilde temsil edilmesi, farklı çalışma gruplarının kendi aralarındaki koordinasyonun sağlanması gibi konulara özel bir duyarlılık gösterildi.

Proje ortağı kentlerde Yerel Gündem 21’in şemsiyesi altında düzenlenen mahalle toplantıları, yaygınlaşmaya başladı. Bazı belediyelerin girişimiyle “mahalle merkezleri” kurulmakta olması, kayda değer bir gelişme niteliğini taşıyor. Bu konuya öncelik veren belediyelerin desteğiyle kurulan mahalle ölçekli merkezler, öncü uygulamalar olmanın sorunlarını göğüsleyerek, halk eğitimi programlarıyla, sağlık merkezleriyle, sanatsal etkinlikleriyle ve diğer yönleriyle, belediyelerin mahalleye ulaşmasının başarılı uygulamalarını sergilediler.

Tüm dünyada olduğu gibi, Türkiye’deki uygulamalar da, Yerel Gündem 21’in başarısının ve kalıcılığının, bu sürece kadınların ve gençlerin etkin katılımına bağlı olduğunu ortaya koymuş bulunuyor. Sayıları hızla artan Kadın Platformları, kadının kentsel yaşama etkin katılımının arttırılmasına yönelik çalışmalarını sürdürdüler. Bu kapsamda, karar mekanizmalarında toplumsal cinsiyet duyarlılığına sahip bir yaklaşımın etkili kılınmasına ve gelecek planlanırken, kentsel yönetişimin eşitlikçi biçimde kurgulanmasına özel bir önem verildi. Aynı şekilde, proje ortağı kentlerin birçoğunda kuruluşunu tamamlayan Gençlik Meclisleri, Yerel Gündem 21 süreçlerinin dinamosunu oluşturdu. Gençliğin, geleceğin yalnızca mirasçısı değil, aynı zamanda mimarı olma kararlılığını sergiledi.

Proje ortağı kentlerin büyük çoğunluğunda emekliler, çocuklar ve engellilerin kendi meclisleri ve çalışma grupları oluşmuş bulundu. Proje ortaklarının bedensel ve zihinsel engellilere, yaşlılara (“kıdemli hemşehriler”e) ve korunmaya muhtaç çocuklara yönelik politikalara ve uygulamalara vermeye başladığı ağırlık, kentsel hakların korunmasında ve geliştirilmesinde yerel yönetimlerin daha bilinçli olarak işlev görmeye başladıklarını gösterdi.

Yerel Gündem 21 süreci ile ilgili çeşitli yayınların hazırlanması ve basımına devam edildi. Proje ortakları tarafından hazırlanan sayısız rapor ve diğer yayınlar, her kentteki Yerel Gündem 21 sürecinin gelişimini gözler önüne seren belgeleri oluşturmaya başladı. Sosyal, ekonomik ve çevresel sorunların tanımlanması ve bunların nedenlerinin ortaya konması yönündeki çalışmalar, proje ortağı kentlerin büyük çoğunluğunda tamamlandı ve ilgili Mevcut Durum Raporları hazırlandı.

Proje ortağı kentlerde, yerel eylem planlarının hazırlanması ve sürdürülebilir yerel gelişme sorunlarının çözümüne yönelik projelerin belirlenmesi çalışmaları sürdü. Birçok kent, Yerel Gündem 21’in şemsiyesi altında geliştirilen öncelikli projelerin uygulanmasına başladı.

Proje ortağı yerel yönetimlerin, kendi Yerel Gündem 21 süreçlerini desteklemek amacıyla sağladığı önemli katkılar sonucunda, proje kentlerinin birçoğunda belde halkının hizmetine giren “Yerel Gündem 21 Evleri”, yerel ortakların buluşma ve birlikte iş yapma merkezleri olmayı sürdürdü.

Tüm bu çalışmaların yerel koordinasyonu, proje ortağı kentlerde oluşturulan Yerel Gündem 21 Genel Sekreterlikleri tarafından sağlandı. Bu birimlerin özverili ve üstün performansı, Yerel Gündem 21’in ülke ölçeğinde sağladığı ivmenin ve başarının itici gücünü oluşturdu.

İkinci aşama iş tanımı

Hedefler, Çıktılar ve Faaliyetler

Proje’nin ikinci aşaması için belirlenen temel hedefler, bunların çıktıları ve bu hedef ve çıktılara ulaşılmasına yönelik faaliyetler aşağıda özetlenmektedir.

Temel Hedef 1: 50 (ya da, yeni kaynak sağlanmasına bağlı olarak, daha fazla) kentte desantralize yerel yönetişimin güçlendirilmesine yönelik olarak, sivil toplumun karar alma sürecine katılımının ve yerel yatırımlarda söz sahibi olmasının sağlanması.

Birinci temel hedefin dört ana çıktısı vardır:

Çıktı 1: Dengeli bir coğrafi dağılım esasında, Yerel Gündem 21’e, belde halkı ile birlikte katılan yerel yönetimlerin sayısında artış sağlanması.

Bu kapsamda :

• Birinci aşama kapsamındaki proje ortağı kentlerde mevcut katılımcı platformların ve mekanizmaların etkin bir şekilde işlemesinin sürdürülmesi ve bunların pekiştirilmesi.

• Yerel yönetimlerin ikinci aşamada projeye yeni ortaklar olarak katılmalarını teşvik etmek amacıyla, ülke çapında bir kampanya başlatılması.

• İkinci aşamada projeye yeni ortaklar olarak katılacak yerel yönetimlerin belirlenmesi ve kesinleştirilmesi.

• Yerel Gündem 21 süreci konusunda, özellikle yeni proje ortağı kentlerdeki yerel ilgi gruplarına yönelik bilgilendirme toplantıları düzenlenmesi.

• Proje ortağı kentlere, kendi Yerel Gündem 21’lerini geliştirme ve uygulama sürecinde teknik yardım ve destek sağlanması.

• Projeye (öngörülen toplam 50 kente ilaveten) yeni kentlerin katılması için kaynak temini arayışına girilmesi.

Çıktı 2: Yeni proje ortağı kentlerde katılımcı süreçlerin ve yönetim yapılarının oluşturulması.

Bu kapsamda :

• Yeni proje ortağı kentlerde, öncelikli Yerel Gündem 21 konularında çalışma grupları ve özel amaçlı gruplar oluşturulması ve bunlara işlerlik kazandırılması.

• Yeni proje ortağı kentlerde, kent konseyleri veya benzeri, kent ölçeğinde katılımcı platformlar oluşturulması.

• Mevcut Yerel Gündem 21 Genel Sekreterliklerinin sürdürülmesi; yeni proje ortağı kentlerde benzer Yerel Gündem 21 Genel Sekreterlikleri oluşturulması.

• STK’lar, özel sektör, işçi sendikaları, meslek odaları, akademik kuruluşlar, kamu kuruluşları ve diğer yerel ilgi grupları için yuvarlakmasa toplantıları düzenlenmesi.

• Yerel planlama sürecine kadınlar ve gençler ile çocukların, yaşlıların ve engellilerin etkin katılımını sağlamaya yönelik yuvarlakmasa toplantıları düzenlenmesi.

• Konu ile ilgili bilgi/bilinç düzeyinin yükseltilmesine yönelik olarak, özellikle öğretmenlere, yerel basın mensuplarına, imamlara, muhtarlara, vd. yönelik yuvarlakmasa toplantıları düzenlenmesi.

Çıktı 3: Yeni “kardeş şehir” ortaklıklarının oluşturulması.

Bu kapsamda :

• Bilgi ve deneyim alışverişinin özendirilmesi amacıyla, proje ortakları arasında bilgilenme programları ve karşılıklı alan gezileri düzenlenmesi.

• İlgili deneyimin etkin olarak paylaşılmasına yönelik olarak, birinci aşamadaki proje ortağı kentler ile yeni kentler arasında “kardeş şehir” ilişkisi kurulmasının teşvik edilmesi.

• Proje ortakları arasında, özellikle “kardeş şehir” ilişkisi kurmuş olanlar arasında, düzenli iletişim ve bilgi akışı sağlanması.

Çıktı 4: Performans göstergeleri geliştirilmesi.

Bu kapsamda :

• Yerel Gündem 21 süreçlerinin sürdürülebilirliğini ve her kentteki uygulamaların başarısını ölçmeye ve/ya kentler arasında kıyaslama yapılmasını sağlamaya yönelik performans göstergeleri geliştirilmesi.

• Başarılı kentlerin programdan “mezun” olmalarına yönelik kriterler belirlenmesi

Temel Hedef 2: Oluşturulacak bir mekanizma aracılığıyla Yerel Gündem 21 süreçlerinin, yerel karar almayı etkilemesinin sağlanması.

Bu temel hedefin, kendi başına önemli bir program alanı ve alt program alanları oluşturan tek bir çıktısı bulunmaktadır.

Çıktı 1: Yerel Gündem 21 eylem planları.

Bu kapsamda:

• Yeni proje ortağı kentlerde, sosyal, ekonomik ve çevresel gelişmeye ilişkin güncel durumu ortaya koyan “Mevcut Durum Raporu” hazırlanması.

• Eylem planının, katılımcı Yerel Gündem 21 süreci içinde belirlenen öncelikli sorun alanlarının çözümüne yönelecek şekilde hazırlanması.

• Hazırlanan Yerel Gündem 21 eylem planlarının, ilgili kent konseylerinde ve benzeri katılımcı forumlarda, ardından da Belediye Meclislerinde tartışılması ve benimsenmesi.

• Hazırlanan yerel eylem planı ile proje ortağı belediyenin ve ilgili kamu kuruluşlarının planları, programları ve bütçe öncelikleri arasında işlevsel bağlar kurulması.

• Hazırlanan yerel eylem planlarıyla tutarlılığını sağlamak amacıyla, mevcut ve geleceğe yönelik belediye politikaları, kararları ve eylemlerinin izlenmesi.

• Her kentteki Yerel Gündem 21’e ilişkin öncelikli sorunların çözümüne yönelik olan ve ilgili yerel eylem planlarının geçerliliğini gösterme açısından kısa zamanda olumlu sonuçlar vermesi beklenen projelerin belirlenmesi ve uygulanması.

Temel Hedef 3: Halkın süreç konusunda bilgilendirilmesi sağlanarak, Yerel Gündem 21’e katılımın arttırılması; yurtdışında sürecin tanıtılması yoluyla uluslararası desteğin arttırılması.

Üçüncü temel hedefin iki ana çıktısı vardır:

Çıktı 1: Halkın bilgilendirilmesine yönelik kampanyalar.

Bu kapsamda :

• Yerel Gündem 21 konusunda halk katılımının arttırılması ve karar vericilerin bilgi düzeyinin yükseltilmesine yönelik bilgilendirme toplantıları ve tanıtım kampanyalarının teşviki.

• Yerel Gündem 21 konusunda geniş bir bilgi yelpazesinin ve güvenilir bir veri tabanının etkin olarak sağlanması yoluyla, yeni ve gelişmiş iletişim ve işbirliği kanallarının, proje ortaklarının ve genelde belde halkının kullanımına sunulması.

• Proje ortağı kentlerde, bir bilgi ve iletişim ağı oluşturulmasına yönelik olarak, ara geçişli veri tabanları oluşturulması.,

• Yeni proje ortağı kentlerde “Yerel Gündem 21 Evleri” açılmasının teşviki ve birinci aşama sırasında açılmış olan “Yerel Gündem 21 Evleri”nin desteklenmeye devam edilmesi.

• “Yerel Gündem 21 Evleri”nin, oluşturulacak bilgi ve iletişim ağının yerel dayanakları ve merkezleri olarak işlev görmelerinin teşviki.

• Proje faaliyetleri ve çıktıları ile ilgili bilgilerin ulusal ölçekte yaygınlaştırılması ve paylaşımı.

• Dört ayda bir yayınlanacak olan Yerel Gündem 21 Bülteni’nin hazırlanması, basımı ve dağıtımı.

• Yerel Gündem 21 konusundaki diğer ilgili yayınların ve dokümanların, yerel düzeyde üretilenler dahil, hazırlanması, basımı ve dağıtımı.

• Ülkesel ölçekteki başlıca görsel ve yazılı medya kuruluşları ile işlevsel bağlar kurulması.

• Ülkesel ve yerel ölçekteki medyanın Yerel Gündem 21 sürecine ilgi göstermesinin ve etkin katılımının sağlanması.

Çıktı 2: Uluslararası tanıtım.

Bu kapsamda :

• Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Gelişme Komisyonu’na (CSD) sunduğu raporlarda Yerel Gündem 21 süreci ile ilgili bilgilere yer verilmesi.

• Uluslararası finansör topluluğa, Türkiye’deki Yerel Gündem 21 süreci ile ilgili düzenli bilgi aktarılması.

• UNDP Capacity 21’e, değerlendirilmesi ve tanıtılması amacıyla, Türkiye’deki Yerel Gündem 21 süreci ile ilgili düzenli bilgi aktarılması.

• Türkiye’deki Yerel Gündem 21 süreçlerinin ve uygulamalarının, uluslararası basında ve/ya uluslararası televizyonlarda yer almasının teşviki.

Temel Hedef 4: Türkiye’deki Yerel Gündem 21 süreçlerinin uzun dönemli sürdürülebilir destek görmesinin ve tüm ülkeyi kapsayacak şekilde genişlemesinin sağlanması.

Dördüncü temel hedefin dört ana çıktısı vardır:

Çıktı 1: Parlamenterlerin süreç konusunda bilgilendirilmesi ve desteklerinin sağlanması.

Bu kapsamda :

• Projenin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından sahiplenilmesine yönelik bir kampanya başlatılması.

• TBMM içerisindeki ilgili Daimi Komisyon üyesi parlamenterlerin proje faaliyetlerine etkin katılımının sağlanması.

• Proje ortağı kentlerin parlamenterlerinin, ilgili Yerel Gündem 21’leri sahiplenmelerinin sağlanması.

Çıktı 2: Özel sektörün katılımı.

Bu kapsamda :

• Ülkesel ölçekteki başlıca özel sektör kuruluşları ile işlevsel bağlar kurulması.

• Yerel düzeyde küçük ve orta ölçekli işletmelerin Yerel Gündem 21 uygulamalarına etkin katılımının sağlanması.

• İlgili özel sektör kuruluşları ile, “eko-kent” ve “eko-turizm” yaklaşımlarının teşvikine ilişkin ortaklıklar kurulması.

• Özel sektör kuruluşları ile, eylem planları kapsamındaki öncelikli projelerin geliştirilmesi ve uygulanmasına yönelik ortaklıklar kurulması.

Çıktı 3: Uluslararası ortaklıkların teşviki.

Bu kapsamda :

• Uluslararası ölçekteki başlıca proje ortaklarıyla işlevsel bağlar kurulması.

• Uluslararası, çok-taraflı ve iki-taraflı kalkınma ve finans kuruluşlarının proje faaliyetlerine katılımının sağlanması.

• Proje ortağı kentler ile başka ülkelerdeki Yerel Gündem 21 sürecini yürüten kentler arasında karşılıklı ilişkiler kurulması.

Çıktı 4: Katılımcı süreçlere yönelik uzun dönemli düzenlemeler.

Bu kapsamda :

• Proje ortağı her belediye birliğinin, üyelerinin faaliyetlerini özendiren, destekleyen ve kolaylaştıran “yapabilir kılıcı” bir kurum olmayı hedeflemesinin ve bölgesel düzeyde desantralize işbirliğini güçlendirmesinin teşviki.

• Belediye birliği bulunmayan bölgelerde, yeni belediye birlikleri kurulmasının teşviki.

• Yerel Gündem 21 uygulamalarına hükümet-dışı kaynaklardan hibe ya da diğer yöntemlerle mali destek sağlanmasına yönelik öneriler geliştirilmesi.

• Yerel Gündem 21 uygulamalarının desteklenmesine yönelik özel bir fon oluşturulması ve işletilmesine yönelik bir fizibilite araştırması yapılması ve bu konuda öneriler geliştirilmesi.

• Yerel Gündem 21 uygulamalarının uzun dönemli sürdürülebilirliğine ve desteklenmesine yönelik kurumsal gelişme önerileri geliştirilmesi ve bunların ilgili mercilere sunulması.

• Yerel katılımcı süreçlerin sürdürülebilirliğine ve desteklenmesine yönelik olarak merkezi ve yerel kamu bütçelerinden kaynak tahsis edilmesi ve/ya özel bir fon kurulması ve kurumsal gelişme önerilerinin gerçekleşmesi yönünde ülke çapında bir kampanya başlatılması.

Temel Hedef 5: 17 Ağustos 1999 Marmara depremi sonrasındaki yaraların sarılması ve yeniden yapılanma sürecinde Yerel Gündem 21’in yapabilir kılıcı ve kolaylaştırıcı bir rol oynamasının sağlanması

İkinci aşama (devam projesi) için belirlenen temel hedeflere, Marmara depremi sonrasında dahil edilen beşinci ve son temel hedefin dört ana çıktısı vardır:

Çıktı 1: Marmara depreminden önemli ölçüde etkilenen kentlerde hızla Yerel Gündem 21 süreçlerinin başlatılmasının teşviki.

Bu kapsamda :

• Yeni proje ortağı kentlerin belirlenmesinde, Marmara depreminden önemli ölçüde etkilenen kentlere gerekli ağırlığın ve önceliğin verilmesi.

• Deprem bölgesindeki yerel toplulukların, ilgili Yerel Gündem 21 süreçlerine etkin olarak katılımının teşviki.

Çıktı 2: Yerel Gündem 21 süreçlerinin, katılımcı bölgesel işbirliği platformları oluşturulması yoluyla yeniden yapılanma sürecinin yönetimi konusunda bölgesel bir yaklaşım geliştirilmesi ve/ya uygulanmasını kolaylaştırması.

Bu kapsamda :

• Yeniden yapılanma sürecinin yönetimine ilişkin bölgesel bir perspektif ve koordineli bir bölgesel yaklaşım geliştirilmesi konusunda bir öneri hazırlanması.

• Katılımcı bölgesel işbirliği platformları oluşturulması yoluyla, bölgesel perspektifin ve koordineli bölgesel yaklaşımın uygulanmasının kolaylaştırılması.

Çıktı 3: Yerel Gündem 21 süreçlerinin, depremden etkilenen yerel toplulukların ihtiyaçları, sorunları ve beklentilerine ilişkin bilgilerin bütünleştirilmesini desteklemesi.

Bu kapsamda :

• Deprem bölgesinde, depremden etkilenen yerel toplulukların ihtiyaçları, sorunları ve beklentilerine ilişkin gerekli ve yeterli bilgilerin derlenmesi.

• Derlenen bilgilerin, ilgili kuruluşlar ve yetkili mercilerle paylaşılması ve etkin olarak dağıtımı.

Çıktı 4: Yerel Gündem 21 süreçlerinin, depremzedelerin yaşam koşullarının iyileştirilmesini hedefleyen, STK’lar tarafından yürütülecek küçük ölçekli projelerin geliştirilmesi ve uygulanmasını desteklemesi.

Bu kapsamda :

• Depremzedelerin yaşam koşullarının iyileştirilmesine yönelik küçük ölçekli projelerin belirlenmesi.

• Fon teminine bağlı olarak, küçük ölçekli projelerin uygulanmasının izlenmesi.

Uygulama Dönemi: 2004- 2006

Proje; kampanyalardan ve kapasite geliştirme girişimlerinden yararlanarak, yerel ve ulusal düzeylerde YG-21 süreçlerinin ve mekanizmalarının kurumsallaştırılmasını ve Binyıl Bildirgesi Hedefleri ve WSSD Uygulama Planı’nın yerel düzeyde teşvik edilmesi ve somutlaştırılması amacıyla, bir Yerel Gündem 21 Küçük Ölçekli Hibeler Programı başlatılmasını amaçlamaktadır.

Projenin ortaya çıkışı

Amaç ve Hedefler

Üçüncü Aşama İş Tanımı

Hedefler, Çıktılar, Faaliyetler

Temel hedef 1: Kampanyalardan ve kapasite geliştirme girişimlerinden yararlanarak, yerel ve ulusal düzeylerde YG-21 süreçlerinin ve mekanizmalarının kurumsallaştırılması.

Birinci temel hedefin 5 ana çıktısı vardır:

Çıktı 1: TBMM’nin ve Hükümet’in desteğini arttırmak ve YG-21’i “sahiplenmesini” sağlamak amacıyla, özel ve konuya odaklanmış bir kampanya başlatılması.

Bu kapsamda yapılması planlanan faaliyetler aşağıdaki gibidir:

· Hazırlanmakta olan “Yerel Yönetim Reformu Paketi” içerisine, özellikle Hükümet’in Acil Eylem Planı’nda yer alan “yönetişim” ve “Kent Konseyleri” bölümlerine dayalı olarak, YG-21’in uygun şekilde dahil edilmesini sağlayacak girişimlerde bulunulması

· Bakanlara/Bakanlıklara, Milletvekillerine ve özellikle TBMM’nin ilgili Daimi Komisyonlarının üyelerine, özellikle 5 yıllık Kalkınma Planı’na ve yıllık programlara YG-21’in sürdürülebilir kalkınmanın yerelleştirilmendeki başlıca model olarak dahil edilmesini sağlamaya yönelik ziyaretler ve özel programlar düzenlenmesi ve bunların devam ettirilmesi

· YG-21’in ilgili proje ortağı kentlerin Milletvekilleri tarafından sahiplenilmesini teşvik amacıyla, yerel düzeyde özel programlar ve ziyaretler düzenlenmesi

Çıktı 2: Yerel seçimler öncesinde, YG-21 konusundaki duyarlılığının arttırılması ve daha iyi tanıtılması amacıyla, özel ve konuya odaklanmış bir kampanya başlatılması.

Bu kapsamda yapılması planlanan faaliyetler aşağıdaki gibidir:

· Yerel seçimler için aday olanları daha yakından tanımak ve adayların YG-21’e destek taahhüdünde bulunmalarını sağlamak amacıyla, özel Kent Konseyi toplantıları ve diğer etkinlikler düzenlenmesi

· TTF Projesi ve diğer ilgili girişimlerden destek alarak, yerel seçimlere daha çok kadın adayın katılmasının ve başta kota uygulaması olmak üzere, kadınların katılımını ve temsilini arttırıcı yasal düzenlemelerin teşvik edilmesi

· Ulusal ve yerel yazılı ve görsel medyada YG-21’in daha iyi tanıtımının ve daha çok yer almasının sağlanması amacıyla, özel ve konuya odaklanmış bir kampanya başlatılması

Çıktı 3: Yerel seçimler sonrasında, ilgili YG-21 süreçlerinin ve mekanizmalarının, yeni oluşacak Belediye Meclisleri’nce kabul edilerek, önceden kazanılmış olan resmiliğin sürdürülmesi.

Bu kapsamda yapılması planlanan faaliyetler aşağıdaki gibidir:

· Yeni seçilen Belediye Başkanları ve Belediye Meclis üyelerini YG-21 süreçleri konusunda bilgilendirmek amacıyla, yerel ve ulusal düzeylerde yeni bir duyarlılık geliştirme programları dizisi başlatılması

· İlgili YG-21 Eylem Planları’nın ve strateji dokümanlarının, yeni oluşacak Belediye Meclisleri’nce kabulü

· YG-21 Kent Konseyleri’nin işleyişini düzenleyen çalışma ilkelerinin veya Tüzüklerin (YG-21 Kadın ve Gençlik Konseyleri’nin işleyişini düzenleyen çalışma ilkeleri veya Tüzükleri dahil) yeni oluşacak Belediye Meclisleri’nce kabulü

Çıktı 4: YG-21 Kadın ve Gençlik Meclisleri’nin ulusal düzeyde kurumsallaşmasının teşvik edilmesi.

Bu kapsamda yapılması planlanan faaliyetler aşağıdaki gibidir:

· “YG-21 Kadın Konseyleri Ağı” tarafından iyi yönetişim konusunda ulusal ölçekli programlar düzenlemesinin teşviki; gerek Kadın Konseyleri’nin kuruluşuna ve işleyişine ve gerekse kadın kuruluşları arasındaki işbirliği yöntemlerine ilişkin ortak ilkelerin geliştirilmesi ve benimsenmesi

· Proje ortağı kentlerdeki mevcut Gençlik Meclisleri’ne dayalı olarak, “Ulusal Gençlik Konseyi” kurulmasının teşviki ve katkıda bulunulması

Çıktı 5: İyi yönetişim ilkelerinin yaşama geçirilmesi amacıyla, mevcut deneyime dayalı olarak hazırlanan, yapılandırılmış ve konu-odaklı eğitim verilmesi.

Bu kapsamda yapılması planlanan faaliyetler aşağıdaki gibidir:

· Bölgesel ve ulusal ölçekli duyarlılık arttırma programlarında eğitici olarak görev almak ve aynı zamanda YG-21 Yönetişim Ağı’nın “düşünce üretme” grubunu oluşturmak üzere, deneyimli YG-21 temsilcilerinden ve nitelikli uzmanlardan oluşan bir ekip kurulması

· AB’ye üyelik süreci ve AB’nin iyi yönetişim ilkeleri konusunda, YG-21 Genel Sekreterleri ile Kent Konseyleri, Kadın ve Gençlik Konseyleri ve yerel yönetimlerin temsilcilerine yönelik eğitim verilmesi

· YG-21’in, Binyıl Bildirgesi Hedefleri ve WSSD Uygulama Planı kapsamındaki anahtar rolü konusunda bölgesel ölçekli eğitim verilmesi

Temel hedef 2: Binyıl Bildirgesi Hedefleri ve WSSD Uygulama Planı’nın yerel düzeyde teşvik edilmesi ve somutlaştırılması amacıyla, bir Yerel Gündem 21 Küçük Ölçekli Hibeler Programı başlatılması.

İkinci temel hedefin 3 ana çıktısı vardır:

Çıktı 1: Yerel Gündem 21 Küçük Ölçekli Hibeler Programı’nın tasarlanması.

Bu kapsamda yapılması planlanan faaliyetler aşağıdaki gibidir:

· Hem başvuranlar için hem de en iyi uygulama projeleri için yeterlilik kriterlerini içerecek şekilde, program rehberinin, (En İyi Uygulama Projeleri Seçici Kurulu’nun oluşturulması dahil) koordinasyon ve yönetim yapısının ve ilgili İzleme ve Değerlendirme çerçevesinin geliştirilmesi

· Küçük Hibeler Programı Koordinatörü’nün görevlendirilmesi

· Program rehberinin ve ilgili bilgilerin basımı ve dağıtımı

Çıktı 2: Yerel Gündem 21 Küçük Ölçekli Hibeler Programı’nın uygulanması.

Bu kapsamda yapılması planlanan faaliyetler aşağıdaki gibidir:

· Yerel YG-21 ağlarınca, öncelikli konularda (özellikle yoksulluk konusunda), ilgili YG-21 eylem planlarının geçerliliğini gösterme açısından kısa dönemde olumlu sonuçlar vermesi beklenen küçük ölçekli en iyi uygulama projeleri geliştirilmesinin teşvik edilmesi

· Yerel YG-21 ağlarına, küçük ölçekli en iyi uygulama projelerinin yürütülmesi için uygun miktarda hibe kaynak sağlanması

· Kaynak sağlanmasına paralel olarak, küçük ölçekli en iyi uygulama projelerinin yürütülme sürecinin izlenmesi ve gerektiğinde teknik destek sağlanması

Çıktı 3: Yerel Gündem 21 Küçük Ölçekli Hibeler Programı’nın genişletilmesi için ortaklıklar oluşturulmasının teşvik edilmesi.

· Bu kapsamda yapılması planlanan faaliyetler aşağıdaki gibidir:

· Özel sektör kuruluşlarıyla, özel sektörün “sosyal sorumluluğu”nun ve iyi yönetişimin teşviki ve somut uygulamalarla desteklenmesi amacıyla ortak programlar ve projeler geliştirilmesi

· YG-21 Küçük Ölçekli Hibeler Programı’nın desteklenmesine yönelik olarak, ilgili ikili ve çok taraflı uluslar- arası finans kuruluşları ile yerel ve ulusal düzeylerde ortak programlar ve projeler geliştirilmesi.

Bu Proje; 1997-2005 yılları arasında UNDP’nin şemsiyesi altında yürütülen ve T.C. Bakanlar Kurulu’nun ilgili kararlarıyla desteklenen, birbiriyle bağlantılı ve karşılıklı olarak birbirini destekleyen bir dizi demokratik yönetişim projesini içeren Türkiye Yerel Gündem 21 (YG-21) Programı’nın sağladığı ivmeden yararlanmaktadır.

Türkiye YG-21 Programı kapsamındaki deneyimine dayalı olarak, bu Proje, yerel düzeyde BM Binyıl Kalkınma Hedefleri’ne (BKH) en yüksek önceliğin verilmesinin teşviki yoluyla merkezi yönetimin BKH konusundaki taahhütlerinin yerelleştirilmesini amaçlamaktadır. Proje stratejisi, sivil toplumun ve vatandaşların yerel düzeyde BKH’nin gerçekleştirilmesine ve bu konudaki yetersizliklerin belirlenmesine yönelik harekete geçmesi, cinsiyet eşitliğinin sağlanmasında yerel yönetimlerin oynadığı önemli rolün vurgulanması ve merkezi yönetimin BKH konusundaki taahhütlerinin yerelleştirilmesine, özel sektör dahil, toplumun daha geniş kesimlerinin dahil edilmesindeki temel araç olarak, katılımcı yerel yönetişime dayanmaktadır.

Proje, aşağıdaki hedeflere yönelecektir:

1. Ulusal ve yerel düzeylerde BKH’nin yerelleştirilmesi ve BKH’ne ulaşılmasının temel ve vazgeçilmez yöntemi olarak “yerel yönetişim”in teşviki amacıyla, “Kentimiz BM Binyıl Kalkınma Hedefleri’ni Destekliyor!” başlıklı bir kampanya başlatılması

· BKH konusundaki farkındalık düzeyinin yükseltilmesi ve bu hedeflerin ulusal ve yerel TV ve medyadaki görünürlüğünün ve haber değerinin arttırılmasını teşvik amacıyla, özel ve konuya odaklanmış bir kampanya başlatılması

· Yerel yönetimlerin BKH konusundaki bilgi ve bilinç düzeyinin arttırılması ve bu amaç ve hedeflerin gerçekleştirilmesine yönelik taahhütlerinin (bütçelerinde uygun miktarda kaynak tahsis etmeleri ve stratejik planlarında ve programlarında BKH ile bağlar kurulması dahil) sağlanması. Bu bağlamda, 2008 yılının sonuna kadar, asgari 200 yerel yönetim tarafından BKH’nin, kendi karar organlarınca benimsenmesinin hedeflenmesi

· Türkiye YG-21 Programı kapsamında geniş bir çerçevede gelişen katılımcı yapıların ve süreçlerin, kendi bünyelerinde BKH’ni bütünleştirmeleri ve içselleştirmeleri

· Kampanyanın, BKH’nin Türkiye Büyük Millet Meclisi ve merkezi yönetim kuruluşları tarafından daha çok sahiplenilmesini ve desteklenmesini teşvik edecek şekilde genişletilmesi

· BKH’nin yerelleştirilmesi ile Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılım süreci arasında somut ve karşılıklı birbirini destekleyici bağlar kurulması

· Kampanya sonuçlarının izlenmesi ve değerlendirilmesi amacıyla, projenin ikinci uygulama yılında bir Değerlendirme ve Koordinasyon Toplantısı, üçüncü uygulama yılında da bir “BKH Kongresi” düzenlenmesi

2. Yerel yönetimlerin ve Kent Konseyleri’nin, BKH’nin gerçekleştirilmesini izleme ve destekleme konusundaki kapasitelerinin, yerel yönetişim uygulamalarının geliştirilmesi ve içselleştirilmesi yoluyla güçlendirilmesi

· Yeni Belediye Kanunu’nun Kent Konseyleri ile ilgili 76’ncı Maddesi ve buna ilişkin Yönetmelik kapsamında, 2008 yılının sonuna kadar, farklı büyüklüğe, özelliğe ve coğrafi konuma sahip asgari 150 yeni kentte (Kent Konseyi’nin şemsiyesi altında yapılanması öngörülen diğer katılımcı mekanizmalar dahil) Kent Konseyleri kurulması yönünde teknik destek ve katkı sağlanması ve bu kentlerin BKH kampanyasına katılımlarının ve desteklerinin sağlanması

· YG-21 Programı kapsamında oluşturulan Kent Konseyleri’nin kapasitelerinin, yerel düzeyde etkin olarak BKH’ne odaklanacak şekilde geliştirilmesi

· YG-21 Kadın Meclisleri Ulusal İşbirliği Ağı’nın, ulusal ve yerel düzeylerde BKH’ne ve özellikle 3’üncü Hedefe etkin olarak odaklanılması konusunda bu kadın ağının potansiyelinden yararlanılmasına özel bir önem verilecek şekilde güçlendirilmesi ve pekiştirilmesi

· YG-21 Ulusal Gençlik Parlamentosu’nun, ulusal ve yerel düzeylerde BKH’ne etkin olarak odaklanılması konusunda bu gençlik ağının potansiyelinden yararlanılmasına özel bir önem verilecek şekilde güçlendirilmesi ve pekiştirilmesi

· BKH ile ilgili kampanyaya katılan kentlerde yürütülecek eğitim ve kapasite geliştirme programlarına katkıda bulunmak amacıyla, öncelik taşıyan alanlarda, bölgesel ölçekte “Eğiticilerin Eğitimi” programları yürütülmesi

3. BKH’nin yerelleştirilmesine yönelik destek, izleme ve değerlendirme mekanizmaları geliştirilmesi

· Proje kapsamındaki etkinlikleri koordine edecek ve kapasite geliştirme programlarını yürütecek çekirdek kadronun görevlendirilmesi

· BKH ile ilgili bilgilerin, yerel yönetimler, yerel paydaşlar ve katılımcı yapılar için bir “bilgi santrali” işlevini görebilecek şekilde derlenmesi ve paylaşımı

· Yerel düzeyde BKH’nin gerçekleştirilmesi yönündeki gelişmelerin izlenmesi ve değerlendirilmesine ve başarının ölçülmesine yönelik düzenlemeler yapılması

4. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve bünyesindeki yerel odalar ve borsalar ile bunların üyeleriyle kurumsal ortaklık ve işbirliği içerisinde, Türkiye’nin kalkınması ve BKH’nin yerelleştirilmesi yoluyla bu hedeflere ulaşılması amacıyla, yerel yönetişimin aktörleri ve özel sektör kuruluşları arasında “en iyi uygulama” örneği oluşturacak ortaklıklar geliştirilmesinin teşviki

· BKH’nin yerelleştirilmesine yönelik “en iyi uygulamalar” konusunda özel sektör ile ortaklıklar geliştirilmesinin teşviki amacıyla, uluslararası ve yerel düzeylerde potansiyel ortaklar ile işbirliği yapılması

• TOBB bünyesindeki yerel odalar ve borsalar ile bunların üyeleri  tarafından temsil edilen özel sektörle ortaklıklar yoluyla, belirli BKH’ne ulaşılmasında “tetikleyici” bir etki yapması beklenen ve ilgili yerel yönetimler ve katılımcı mekanizmalarca bu hedeflerin teşviki ve içselleştirilmesine yönelik kararlılığı yansıtan küçük ölçekli uygulama projelerinin desteklenmesi amacıyla, TOBB ile ortaklaşa bir program uygulanması